భూ ఉపరితలం కింద కంటికి కనిపించని ఒక అద్భుత ప్రపంచం ఉందని, మన గ్రహం మనుగడకు ఇది అత్యంత కీలకమని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. భూగర్భంలో విస్తరించి ఉన్న ఈ సూక్ష్మ శిలీంధ్రాల వ్యవస్థ (ఫంగల్ నెట్వర్క్) మొత్తం పొడవు సుమారు 110 క్వాడ్రిలియన్ కిలోమీటర్లు ఉంటుందని అంచనా. అంటే, ఇది భూమికి సూర్యుడికి మధ్య ఉన్న దూరానికి దాదాపు వంద కోట్ల రెట్లు అధికం. ఈ ఆవిష్కరణకు సంబంధించిన సమగ్ర మ్యాప్ను శాస్త్రవేత్తలు తొలిసారిగా విడుదల చేశారు.
'ఆర్బస్కులర్ మైకోరైజల్' (ఏఎం)గా పిలిచే ఈ శిలీంధ్రాలు భూమిపై ఉన్న సుమారు 70 శాతం మొక్కలతో సహజీవన సంబంధాన్ని కొనసాగిస్తాయి. కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా మొక్కలు తయారు చేసుకున్న చక్కెరలను ఇవి స్వీకరిస్తూ అందుకు ప్రతిఫలంగా తమ దారాల వంటి నిర్మాణాలను వేర్ల కంటే సుదూరంగా విస్తరించి, మొక్కలకు అవసరమైన నీరు, ఫాస్పరస్, నైట్రోజన్ వంటి పోషకాలను అందిస్తాయి. దీనిని శాస్త్రీయంగా 'వుడ్ వైడ్ వెబ్' అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
'సొసైటీ ఫర్ ది ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ అండర్గ్రౌండ్ నెట్వర్క్స్' (ఎల్పీయూఎన్) నేతృత్వంలోని పరిశోధకులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 16,000కు పైగా మట్టి నమూనాలను విశ్లేషించి ఈ మ్యాప్ను రూపొందించారు. ఈ అధ్యయనం వివరాలు ప్రతిష్ఠాత్మక 'సైన్స్' జర్నల్లో ప్రచురితమయ్యాయి. ఈ భూగర్భ నెట్వర్క్ సుమారు 300 మెగాటన్నుల కార్బన్ను నిల్వ చేసుకుందని, ఇది భూమిపై ఉన్న మొత్తం మానవ జాతి బరువు కంటే నాలుగు నుంచి ఆరు రెట్లు ఎక్కువని శాస్త్రవేత్తలు వెల్లడించారు.
అయితే, ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులు, రసాయన ఎరువుల అతి వినియోగం, భూమిని విపరీతంగా దున్నడం వంటి కారణాల వల్ల ఈ సహజ నెట్వర్క్కు తీవ్ర నష్టం వాటిల్లుతోందని పరిశోధకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. సహజ సిద్ధమైన ప్రాంతాలతో పోలిస్తే వ్యవసాయ భూముల్లో ఈ శిలీంధ్రాల సాంద్రత 50 శాతం తక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఈ భూగర్భ నెట్వర్క్ను పరిరక్షించడం ద్వారా ఆహార భద్రత, జీవవైవిధ్యం, వాతావరణ మార్పుల నియంత్రణ వంటి కీలక లక్ష్యాలను సాధించవచ్చని వారు సూచిస్తున్నారు.
మన కాళ్ల కింద మరో ప్రపంచం.. తొలిసారిగా మ్యాప్ను రూపొందించిన శాస్త్రవేత్తలు!
